Program kursu

Sesja I:
WSTĘP DO DIETETYKI WEDŁUG MEDYCYNY CHIŃSKIEJ

 1. Wprowadzenie

  • Tao - współzależność i komplementarność Yin i Yang
  • interpretacja Yin i Yang w dietetyce według medycyny chińskiej
  • dietetyka jako jeden z filarów profilaktyki i terapii w medycynie chińskiej
  • uwzględnianie zewnętrznych i wewnętrznych czynników w doborze diety (strefa klimatyczna, pora roku, aktualne warunki pogodowe, konstytucja pacjenta, aktualny stan zdrowia pacjenta)
  • wpływ pożywienia na samopoczucie fizyczne i stan emocjonalny człowieka

2. Wzorce dysharmonii Yin i Yang

  • wzorce nadmiaru - przyczyny, przykłady, ogólne strategie postępowania
  • wzorce niedoboru - przyczyny, przykłady, ogólne strategie postępowania
  • zewnętrzne i wewnętrzne przyczyny zaburzeń energetycznych w organizmie (patogenne wpływy zewnętrzne, emocje, odżywianie)

3. Dobowy cykl obiegu energii ("zegar narządów")

  • maxima i minima energetyczne narządów
  • implikacje praktyczne - prawidłowy rytm posiłków, optymalny tryb życia

4. Podstawowe substancje ciała - Qi, Płyny, Esencja, Krew

  • rola substancji fizjologicznych w utrzymaniu zdrowia fizycznego i psychicznego
  • patologiczne formy energii - Wiatr, Gorąco, Wilgoć, Śluz

5. Fizjologia i patologia Potrójnego Ogrzewacza

  • energetyczna charakterystyka organów Yin i Yang pięciu elementów
  • rola obiegów czynnościowych Wątroby, Serca, Śledziony i Trzustki, Płuc i Nerek w procesach metabolizmu z punktu widzenia medycyny chińskiej
  • wytwarzanie Qi, Płynów, Esencji i Krwi w Potrójnym Ogrzewaczu
  • dysfunkcje Potrójnego Ogrzewacza - przyczyny powstawania Wiatru, Wilgoci, Śluzu, Zimna, Gorąca, Zastoju

6. Cykl odżywczy i cykl kontrolny w modelu Pięciu Elementów - definicja, ilustracja przykładami ze świata przyrody, z dziedziny psychologii emocji oraz z zakresu wzajemnego oddziaływania smaków.

7. Klasyfikacja smaków według przynależności do Pięciu Elementów:

  • profilaktyka: smaki informacyjne i zasady gotowania według Pięciu Przemian
  • leczenie: smaki terapeutyczne w leczeniu podstawowych wzorców dysharmonii

8. Klasyfikacja pokarmów według natury termicznej i właściwości energetycznych:

  • tabele przyporządkowań produktów spożywczych
  • przyczyny pozornych rozbieżności w klasyfikacjach produktów według Pięciu Elementów
  • klasyfikacja grup produktów od najbardziej yang do najbardziej yin
  • klasyfikacja metod obróbki pokarmów według Yin i Yang i Pięciu Elementów (gotowanie, duszenie, smażenie, pieczenie, suszenie, peklowanie, kiszenie, itd.)

9. Podstawowe wzorce patologii - patomechanizm, przyczyny, objawy (z uwzględnieniem elementarnych informacji z zakresu diagnozy z twarzy i z języka), zalecenia dietetyczne i proste receptury ziołowe (na bazie ziół europejskich) stosowane w ich leczeniu

  • niedobór Qi
  • niedobór Yang
  • niedobór Krwi
  • niedobór Yin z pustym gorącem
  • zastój Qi
  • nadmiar Yang
  • nadmiar płynów - gorąca wilgoć
  • nadmiar płynów - zimna wilgoć

10. Różnicowanie i identyfikowanie syndromów, ustalanie strategii leczenia oraz zalecenia dietetyczne i zastosowanie ziół europejskich w najczęstszych dolegliwościach (przeziębienie, grypa, zaburzenia trawienia, bolesne menstruacje, bezsenność, zaparcia, osteoporoza, dolegliwości klimakteryjne, hipotermia, bóle głowy, nadciśnienie, arterioskleroza, inne).


Sesja II:
ELEMENT ZIEMI

1. Powtórzenie wiadomości: fizjologia potrójnego ogrzewacza i cztery filary zdrowia; czynniki wywołujące zaburzenia energii (zasada BA GANG); smak i termika jako podstawowe cechy charakterystyczne produktów spożywczych i ziół; zasady przeprowadzania wywiadu z pacjentem

2. Funkcje obiegu czynnościowego Śledziony i Trzustki oraz Żołądka; przebieg meridianów elementu Ziemi

3. Powiązania organów elementu Ziemi z innymi organami (zegar narządów, związek według warstwy, cykl odżywczy, cykl kontrolny)

4. Rys psychologiczny, budowa ciała, rysy twarzy i predyspozycje zdrowotne osoby typu Ziemi, Yi jako aspekt elementu Ziemi

5. Zastosowanie smaków w leczeniu zaburzeń Ziemi

6. Wzorce patologii Śledziony i Żołądka - przyczyny, objawy i strategie leczenia pożywieniem:

  • niedobór Qi Śledziony
  • niedobór Yang Śledziony
  • opadanie Qi Śledziony
  • krwawienia na tle niedoboru Qi Śledziony
  • nagromadzenie zimna i wilgoci w Śledzionie
  • gorąco i wilgoć w Śledzionie i Żołądku
  • nadmiar zimna w Żołądku
  • nadczynność Ognia Żołądka
  • niedobór Yin Żołądka
  • zastój pożywienia w Żołądku
  • zbuntowane Qi Żołądka

Sesja III:
ELEMENT METALU

1. Funkcje obiegu czynnościowego Płuc i Jelita Grubego, przebieg meridianów elementu Metalu

2. Płuca i skóra a odporność, instynkt samozachowawczy i potencjał regeneracji organizmu

3. Zależności między organami elementu Metalu i innymi narządami

4. Rys psychologiczny, budowa ciała, rysy twarzy i predyspozycje zdrowotne osoby typu Metalu, Po jako aspekt elementu Metalu

5. Zastosowanie smaków w leczeniu zaburzeń Metalu

6. Wzorce patologii - przyczyny, objawy, strategie leczenia:

  • niedobór Qi Płuc
  • niedobór Yin Płuc
  • nadmiar zimnego śluzu w Płucach
  • nadmiar gorącego śluzu w Płucach
  • atak zimnego wiatru na Płuca
  • atak gorącego wiatru na Płuca
  • atak wiatru i suchości na Płuca
  • zimna wilgoć w jelicie grubym
  • pierwotna gorąca wilgoć w jelicie grubym
  • wtórna gorąca wilgoć w jelicie grubym
  • niedobór płynów w jelicie grubym

Sesja IV:
ELEMENT WODY

1. Funkcje obiegu czynnościowego Nerek i Pęcherza Moczowego, przebieg meridianów elementu Wody

2. Element Wody jako podstawa fizycznej egzystencji człowieka; koncepcja Ming Men

3. Zależności między organami elementu Wody i innymi narządami

4. Rys psychologiczny, budowa ciała, rysy twarzy i predyspozycje zdrowotne osoby typu Wody, Zhi jako aspekt elementu Wody

5. Wzorce patologii - przyczyny, objawy, strategie leczenia:

  • niedobór Qi Nerek
  • niedobór Yang Nerek
  • niedobór Nerek z nagromadzeniem wody
  • niedobór Yin Nerek
  • niedobór Jing Nerek
  • brak połączenia między Qi Nerek a Qi Płuc
  • nadmiar zimnej wilgoci w pęcherzu moczowym
  • gorąca wilgoć w pęcherzu moczowym

Sesja V:
ELEMENT DREWNA

1. Wpływ emocji na zdrowie człowieka

2. Funkcje obiegu czynnościowego Wątroby i Pęcherzyka Żółciowego, przebieg meridianów elementu Drewna

3. Zależności między organami elementu Drewna i innymi narządami

4. Rys psychologiczny, budowa ciała, rysy twarzy i predyspozycje zdrowotne osoby typu Drewna, Hun jako aspekt elementu Drewna

5. Zastosowanie smaków w leczeniu zaburzeń Drewna

6. Wzorce patologii - przyczyny, objawy, strategie leczenia:

  • niedobór Qi Wątroby
  • niedobór Krwi Wątroby
  • niedobór Yin Wątroby
  • niekontrolowane wznoszenie się Yang Wątroby
  • wiatr Wątroby
  • zastój Qi Wątroby
  • ogień Wątroby
  • gorąco i wilgoć w Wątrobie
  • zimno w kanale Wątroby
  • niedobór Qi Pęcherzyka Żółciowego
  • ogień Pęcherzyka Żółciowego
  • ogień Wątroby atakuje Żołądek
  • ogień Wątroby atakuje Płuca

Sesja VI:
ELEMENT OGNIA

1. Funkcje obiegu czynnościowego Serca i Jelita Cienkiego, przebieg meridianów elementu Ognia

2. Element Ognia jako wyraz subtelnych aspektów egzystencji człowieka (świadomość, postrzeganie świata, emocje)

3. Zależności między organami elementu Ognia i innymi narządami

4. Rys psychologiczny, budowa ciała, rysy twarzy i predyspozycje zdrowotne osoby typu Ognia, Shen jako aspekt elementu Ognia

5. Wzorce patologii - przyczyny, objawy, strategie leczenia:

  • niedobór Qi Serca
  • niedobór Krwi Serca
  • niedobór Yang Serca
  • niedobór Yin Serca
  • Ogień Serca
  • zimny gęsty śluz blokuje kanały Serca
  • gorąco i śluz blokują kanały Serca
  • gorąco i wilgoć w jelicie cienkim
  • zimno i wilgoć w jelicie cienkim

6. Diagnoza z języka - interpretacja cech języka:

  • "mapa" narządów na języku
  • ruchliwość, długość, szerokość, grubość, kształt, kolor ciała języka
  • stopień nawilżenia, grubość, kolor i rodzaj nalotu
  • pęknięcia, rysy, rozmieszczenie obszarów pozbawionych nalotu na powierzchni języka, itd.

Sesja VII:
ZARYS DIAGNOSTYKI RÓŻNICOWEJ ORAZ SZCZEGÓŁOWA CHARAKTERYSTYKA POKARMÓW I ICH ZASTOSOWANIE W DIETOTERAPII

1. Identyfikacja powszechnych objawów według syndromów medycyny chińskiej jako warunek skutecznej terapii

  • kaszel
  • katar
  • ból gardła
  • podwyższona temperatura
  • pocenie się
  • zaparcie
  • bóle pleców
  • ból głowy
  • zawroty głowy
  • nadciśnienie
  • bezsenność
  • zaburzenia menstruacji
  • impotencja
  • inne

2. Opis działania i terapeutyczne zastosowanie pokarmów:

  • zboża
  • warzywa
  • owoce
  • mięsa
  • ryby
  • nabiał
  • tłuszcze
  • przyprawy i zioła

3. Co to znaczy ,,zdrowe odżywianie" w XXI wieku

 


Na życzenie słuchaczy w ramach każdej sesji można dodatkowo:

  • omówić najważniejsze aspekty dietetyki akademickiej (np. komplementarność białek, biodostępność składników mineralnych z pożywienia, zasady obróbki termicznej z zachowaniem wartości odżywczych, zasady racjonalnego odżywiania w diecie wegetariańskiej, itd.)
  • na przykładzie wybranych syndromów i ich objawów przeanalizować analogie między zasadami leczenia dietą z punktu widzenia dietetyki akademickiej i dietetyki chińskiej (niedokrwistość, osteoporoza, arterioskleroza, itp.)

Oba systemy bowiem uzupełniają się wzajemnie i wnoszą cenne informacje do wiedzy o funkcjonowaniu ludzkiego organizmu. W obecnych warunkach optymalnym rozwiązaniem wydaje się integrowanie podejścia Wschodu i Zachodu, by z pożytkiem dla jak najszerszego grona ludzi skutecznie stosować wiedzę o racjonalnym odżywianiu zgodnie z prawami przyrody.